نقد سنت از نگاه اندیشمندان عرب

عبدالاله بلقزیز از مهم‌ترین متفکران معاصرمغرب عربی است؛ اندیشمندی که آثارش عمدتاً بر مسئله مدرنیته، دولت، عقل عربی، اسلام سیاسی و نقد ایدئولوژی متمرکز بوده است. او را می‌توان در سنت روشنفکری انتقادی عرب قرار داد؛ سنتی که پس از شکست پروژه‌های ملی‌گرایانه عربی و بحران‌های سیاسی نیمه دوم قرن بیستم، کوشید بار دیگر پرسش نوزایی عربی را از منظر فلسفی و معرفتی بازخوانی کند.

بلقزیز از جهاتی به متفکرانی چون محمد عابدالجابری، محمد ارکون و حسن حنفی نزدیک است، اما تفاوت مهم او در این است که بیش از آنکه پروژه‌ای فلسفی برای «بازسازی عقل عربی» ارائه دهد، به تاریخ گفتمان‌ها و صورت‌بندی‌های فکری می‌پردازد. او در این کتاب، تاریخ نقد سنت را به‌مثابه تاریخ شکل‌گیری مدرنیته عربی مطالعه می‌کند.

مهم‌ترین ایده کتاب را می‌توان در این گزاره خلاصه کرد: نزاع بر سر سنت، صرفاً نزاعی معرفتی نیست، بلکه نزاعی بر سرقدرت و استیلاست. بلقزیز معتقد است هر دو سوی مناقشه -اصالت‌گرایان ومدرنیست‌هاــ می‌کوشند انحصار تأویل سنت را در اختیار بگیرند، زیرا تسلط برسنت، کوتاه‌ترین راه سلطه بر اکنون است.